- Panduan laluan
- Pelajar
- Ibu bapa
- Bahasa Malaysia
Laluan selepas SPM, perbandingan bersebelahan
Tingkatan 6, Matrikulasi, Asasi, asasi swasta, diploma, TVET, pra-U antarabangsa, perantisan, kerja, keusahawanan dan tahun jurang dibandingkan: syarat masuk, tempoh, kos pengajian yang diterbitkan dan halatuju setiap satu. Tiada laluan yang menjadi pilihan automatik.
Disemak oleh kakitangan Mereka
Diterbitkan pada 24 Okt 2026Semakan seterusnya pada 24 Jan 2027Bacaan 4 minit24 daripada 24 fakta disahkan dengan sumbernya
Angka sepintas lalu
Selepas SPM, tiada satu langkah seterusnya yang semata-mata "betul". Terdapat banyak laluan, dan kebanyakannya boleh membawa kepada kerjaya yang baik, ijazah, atau kedua-duanya sekali. Setiap laluan berbeza dari segi tempoh pengajian, kos, kelayakan masuk, serta cara anda belajar. Halaman ini membandingkannya secara bersebelahan. Setiap laluan mempunyai panduannya sendiri di dalam perpustakaan untuk maklumat yang lebih terperinci.
Ringkasan setiap laluan
Angka-angka ini merupakan maklumat terkini yang diterbitkan dan kami temui pada Oktober 2026, masing-masing bagi tahun yang dinyatakan. Kos yang dipaparkan adalah kos pengajian sahaja. Perbelanjaan makan minum, pengangkutan dan penginapan merupakan kos tambahan, dan sekiranya sesuatu angka tiada, ia bermaksud maklumat tersebut tidak diketahui, bukannya sifar.
| Laluan | Syarat am kemasukan | Tempoh | Kos pengajian (contoh yang diterbitkan) | Membawa kepada |
|---|---|---|---|---|
| Tingkatan 6 (STPM) | Kepujian dalam BM SPM; berumur 17 hingga 20 tahun pada 1 Januari[1] | 1.5 tahun[1] | Yuran peperiksaan dikecualikan bagi 5 mata pelajaran di sekolah kerajaan[1] | Ijazah melalui UPU[2] |
| Matrikulasi KPM | Calon SPM semasa, berumur 20 tahun ke bawah, gred minimum aliran[3] | 1 tahun (Sains juga ada 2 tahun)[3] | Yuran pengajian dan asrama percuma; bantuan RM2,500 setahun jika layak[3] | Ijazah melalui UPU[2] |
| Asasi Awam | 5 kepujian termasuk BM, lulus Sejarah (2026/27)[4] | 1 tahun[5] | Berbeza mengikut universiti; semak senarai yurannya | Ijazah, lazimnya di universiti yang sama[2] |
| Asasi swasta (private foundation) | Ditetapkan oleh setiap kolej | 1 tahun (Taylor's)[6] | MYR 31,600 (Taylor's, 2026)[6] | Ijazah, lazimnya di institusi yang sama |
| Diploma (politeknik, kolej komuniti, universiti) | 3 kepujian berserta syarat BM dan Sejarah (2026/27)[4] | 2.5 hingga 3 tahun, ada yang 2 tahun[7] | RM200 satu semester di politeknik (2023/24)[8] | Bekerja, atau ijazah melalui UPU[2] |
| Kursus kemahiran TVET (SKM) | Berbeza-beza; sebahagiannya tidak memerlukan kelayakan formal[9] | Sebagai contoh 15 atau 24 bulan[10][9] | Lazimnya percuma, kadangkala dengan elaun kecil[9] | Bekerja, tahap kemahiran lebih tinggi, atau diploma[2] |
| Pra-U antarabangsa (A-Level, AUSMAT, IB, CIMP) | Ditetapkan oleh setiap kolej | 15 hingga 17 bulan (Taylor's A Level)[11] | MYR 35,453 hingga 47,054 (Taylor's A Level, 2026)[11] | Universiti di Malaysia atau luar negara[2] |
| Perantisan (SLDN) | Lepasan SPM atau PMR yang dipilih oleh majikan[12] | 1 hingga 2 tahun[12] | Majikan boleh menuntut elaun perantis bulanan sebanyak RM500[12] | Sijil kemahiran serta pengalaman kerja |
| Terus bekerja | Tiada dari segi undang-undang | Terbuka | Anda memperoleh pendapatan: minimum RM1,700 sebulan sejak Ogos 2025[13] | Pengalaman; sambung belajar kemudian |
| Keusahawanan | Berumur 18 tahun ke atas untuk mendaftar dengan SSM[14] | Terbuka | Pendaftaran SSM RM30 hingga RM60 setahun[14] | Perniagaan anda sendiri |
| Tahun jurang (gap year) yang dirancang | Tiada | Tetapkan tarikh akhir anda sendiri | Bergantung pada rancangan anda | Sesetengah laluan akan tertutup (lihat di bawah) |
Bagaimana laluan-laluan ini saling berhubung
Laluan-laluan ini bukanlah jalan buntu. Beberapa contoh daripada peraturan rasmi:
- Diploma politeknik atau kolej komuniti dikira sebagai kelayakan masuk untuk ijazah melalui UPU.[2]
- A-Level, IB Diploma, AUSMAT dan asasi swasta semuanya diterima sebagai kategori kemasukan UPU.[2]
- Sijil kemahiran (SKM) sahaja tidak melayakkan anda memohon ke UPU, namun diploma selepasnya, atau diploma kemahiran lanjutan seperti DKM dan DLKM, boleh diterima.[2]
Siapa yang layak: apa yang perlu disemak awal
- Kuota dan tempat yang dikhaskan. Pengambilan Matrikulasi mengekalkan kuota 90 peratus Bumiputera, seperti yang dinyatakan oleh KPM pada April 2026.[15] Semua program kolej UiTM dan MARA, serta beberapa program Asasi awam, dikhaskan untuk pemohon Bumiputera.[4] Program-program lain terbuka kepada semua pemohon yang layak.
- Mata pelajaran khusus. Aliran sains dan kejuruteraan menetapkan gred tertentu bagi Matematik, Matematik Tambahan dan mata pelajaran sains.[3]
Realiti kewangan secara telus
Laluan pengajian yang paling menjimatkan kos ialah Matrikulasi, Tingkatan 6, politeknik dan banyak kursus TVET awam. Asasi swasta dan pra-U antarabangsa biasanya menelan belanja puluhan ribu ringgit. Walau bagaimanapun, laluan yang murah tetapi jauh dari rumah masih boleh menelan kos lebih tinggi berbanding laluan yang lebih mahal berdekatan rumah apabila mengambil kira sewa dan pengangkutan. Bandingkan gambaran keseluruhan dengan kad laluan di dalam perpustakaan.
Cara memilih tanpa memilih secara "automatik"
- Mulakan dengan apa yang anda gemar lakukan, bukan dengan apa yang kelihatan hebat. Praktikal (hands-on)? Berinteraksi dengan orang lain? Menyelesaikan masalah di atas kertas?
- Senaraikan kekangan sebenar anda: jangkaan gred, bajet keluarga, sejauh mana anda boleh mengembara, dan sama ada anda boleh tinggal berjauhan dari rumah.
- Kekalkan sekurang-kurangnya dua laluan terbuka. Sebagai contoh, mohon UPU dan Matrikulasi, serta jadikan TVET sebagai pilihan ketiga.
- Semak setiap fakta pada sumber asalnya dan catatkan tarikh anda menyemaknya.
Langkah anda seterusnya
- Pilih dua laluan daripada jadual yang sesuai dengan kekangan anda, dan baca panduan laluannya di dalam perpustakaan.
- Lengkapkan satu kad laluan bagi setiap pilihan (lihat "Templat kad laluan").
- Catatkan tarikh permohonan penting yang tidak boleh anda terlepas (lihat "Tarikh permohonan selepas SPM").
Sejauh manakah kita pasti?
Setiap fakta atau angka dalam panduan ini dan sejauh mana ia disokong sumber. Menyemak bukti ialah satu kemahiran: buka sumber dan lihat sama ada anda bersetuju.
24 daripada 24 fakta disahkan dengan sumbernya
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Kemasukan am Tingkatan 6: kepujian atau lebih baik dalam Bahasa Melayu SPM, dan berumur 17-20 tahun pada 1 Januari tahun semasa.
Sumber:[1]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Tingkatan 6 mengambil masa selama 1.5 tahun merangkumi tiga semester.
Sumber:[1]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Yuran peperiksaan STPM dikecualikan bagi lima mata pelajaran untuk calon di sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan.
Sumber:[1]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
STPM, Matrikulasi, Asasi, A-Level, IB, AUSMAT/SAM, Asasi IPTS dan diploma awam semuanya merupakan kategori kemasukan UPU untuk pengajian ijazah.
Sumber:[2]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Pemohon Matrikulasi mestilah calon SPM semasa, berumur 20 tahun ke bawah semasa memohon.
Sumber:[3]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Matrikulasi berjalan selama 1 tahun; aliran Sains juga mempunyai pilihan 2 tahun.
Sumber:[3]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Yuran pengajian dan penginapan Matrikulasi adalah percuma, dan pelajar yang layak menerima bantuan RM2,500 setahun.
Sumber:[3]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Syarat am 2026/27 bagi Asasi awam: 5 kepujian termasuk BM dan lulus Sejarah.
Sumber:[4]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Asasi awam berlangsung selama 1 tahun (dua semester).
Sumber:[5]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Pelajar Asasi laluan pengumpan (perintis) mesti melengkapkan ijazah mereka di universiti yang sama.
Sumber:[2]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Foundation in Science di Taylor's College: MYR 31,600 untuk pelajar tempatan pada 2026, satu tahun.
Sumber:[6]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Kemasukan diploma 2026/27 di politeknik atau kolej komuniti: 3 kepujian dan lulus BM serta Sejarah (di universiti awam: 3 kepujian termasuk BM dan lulus Sejarah).
Sumber:[4]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Kebanyakan diploma mengambil masa 2.5-3 tahun; ada yang mengambil masa 2 tahun.
Sumber:[7]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Yuran pengajian politeknik dan kolej komuniti: RM200 satu semester (pengambilan 2023/2024).
Sumber:[8]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Kursus IKBN Wakaf Tapai menerima pemohon tanpa pendidikan formal (boleh membaca dan menulis) atau dengan SPM; ia ditaja sepenuhnya, dengan elaun RM100-RM300 sebulan.
Sumber:[9]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Pemegang SKM/SVM perlu menamatkan pengajian diploma terlebih dahulu sebelum memohon melalui UPU; pemegang DKM/DLKM boleh memohon secara terus.
Sumber:[2]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Taylor's College Cambridge A Level: MYR 35,453 (3 mata pelajaran) hingga MYR 47,054 (4 mata pelajaran) pada 2026, selama 15-17 bulan.
Sumber:[11]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Perantis SLDN merupakan lepasan SPM atau PMR yang disenarai pendek oleh majikan; latihan berlangsung selama 1-2 tahun; majikan boleh menuntut elaun perantis bulanan sebanyak RM500.
Sumber:[12]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Gaji minimum ialah RM1,700 sebulan bagi semua majikan sejak 1 Ogos 2025.
Sumber:[13]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Pendaftaran perniagaan SSM berharga RM30 (nama sendiri) atau RM60 (nama tred) setahun; pemilik mestilah berumur 18 tahun ke atas.
Sumber:[14]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
KPM menyatakan pada April 2026 bahawa kuota 90 peratus Bumiputera matrikulasi kekal tidak terjejas.
Sumber:[15]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Semua program UiTM dan BPT MARA, serta Asasi di UM (Sains, Sains Sosial), UIAM, UNIMAS, UMS dan UniSZA, dikhaskan untuk pemohon Melayu, Bumiputera Sabah dan Sarawak serta Orang Asli (2026/27).
Sumber:[4]
Disahkan · Sumbernya menyatakan perkara ini.
Aliran Sains dan Kejuruteraan Matrikulasi menetapkan gred minimum bagi mata pelajaran Matematik, Matematik Tambahan dan sains.
Sumber:[3]
Sumber
Nombor dalam teks, seperti [1], membawa anda ke sini.
- [1]Portal Rasmi Kerajaan Malaysia (MyGOV)Tingkatan Enam (school-leaver pathways) (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 12 Apr 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [2]Kementerian Pendidikan Tinggi (BKPA, Jabatan Pendidikan Tinggi)Soalan Lazim (FAQ) Fasa Permohonan UPUOnline bagi Lepasan SPM dan STPM/Setaraf Sesi Akademik 2026/2027 (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [3]Kementerian Pendidikan Malaysia, Bahagian MatrikulasiProgram Matrikulasi: Meneraju Kejayaan Masa Depan (brochure) (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 13 Feb 2025 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [4]Kementerian Pendidikan Tinggi (BKPA, Jabatan Pendidikan Tinggi)Pekeliling Kemasukan ke UA, Politeknik, Kolej Komuniti dan MARA BPT bagi Lepasan SPM Sesi Akademik 2026/2027 (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [5]Portal Rasmi Kerajaan Malaysia (MyGOV)Program Asasi (school-leaver pathways) (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 16 Mac 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [6]Taylor's CollegeFoundation in Science (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [7]Portal Rasmi Kerajaan Malaysia (MyGOV)Program Diploma (school-leaver pathways) (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 16 Mac 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [8]Jabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej Komuniti (KPT)Soalan Lazim Pengambilan Pelajar Politeknik dan Kolej Komuniti Sesi 2023/2024 (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada Jul 2023 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [9]TVET Malaysia (UP_TVET)Sijil Lanjutan Teknologi Fesyen dan Pakaian, IKBN Wakaf Tapai (dibuka dalam tab baharu)Disemak pada 22 Okt 2026
- [10]TVET Malaysia (UP_TVET)Sijil Teknologi Komputer (Sistem): TVET Tahfiz, ADTEC JTM Kampus Selandar (dibuka dalam tab baharu)Disemak pada 22 Okt 2026
- [11]Taylor's CollegeCambridge A Level (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [12]
- [13]Kerajaan Malaysia (Federal Gazette; copy hosted by AmCham Malaysia)Perintah Gaji Minimum 2024 [P.U. (A) 376/2024] (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 4 Dis 2024 · Disemak pada 22 Okt 2026
- [14]Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM)EzBiz Online: pendaftaran perniagaan (dibuka dalam tab baharu)Disemak pada 22 Okt 2026
- [15]Berita RTMSemua calon 10A SPM 2025 ditawar Program Matrikulasi: KPM (dibuka dalam tab baharu)Diterbitkan pada 8 Apr 2026 · Disemak pada 22 Okt 2026