Makmal People and Society: bagaimana AI mengubah tugas berteraskan insan

Fakta utama

• Dalam indeks ILO 2025, guru sekolah menengah (0.30), pekerja sosial dan kaunselor (0.28) serta jururawat (0.25) dinilai sebagai "tidak terdedah" kepada AI generatif.^[1]
• Kerani pusat panggilan (0.58) dan penterjemah (0.59) berada dalam kumpulan pendedahan kedua tertinggi ILO.^[1]
• Majikan dalam tinjauan WEF 2025 menjangkakan guru, pekerja sosial dan kaunselor, jururawat serta pembantu penjagaan peribadi tergolong antara pekerjaan yang paling berkembang hingga 2030.^[2]
• Separuh daripada majikan tersebut (50%) menganggap empati dan pendengaran aktif sebagai kemahiran teras.^[2]
• Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 Malaysia mengawal selia cara data peribadi dikendalikan dalam transaksi komersial.^[3]

People and Society berkisar tentang kerja yang bahan utamanya ialah orang lain: mengajar, menjaga, menasihati, mendengar, menerangkan, mengurus. Taklimat ringkas ini melihat pekerjaan tersebut sebagai himpunan tugas dan bertanyakan cara AI generatif (alat yang menulis, meringkaskan, menterjemah atau berbual daripada arahan) mengubah setiap satu daripadanya. Setiap kenyataan berpandangan ke hadapan di sini merupakan anggaran seseorang, dan anggaran tersebut mungkin tersilap.

Cara membaca bukti

• Skor pendedahan ILO. Indeks Mei 2025 daripada Pertubuhan Buruh Antarabangsa (ILO) memberi skor tentang sejauh mana tugas semasa setiap pekerjaan berpotensi dilakukan oleh AI generatif, dari 0 hingga 1.^[1] Ini merupakan anggaran global yang dibina daripada senarai tugas Poland, tinjauan pekerja, semakan pakar dan model AI, bukannya data Malaysia.^[1] Ia mendapati seorang daripada empat pekerja di seluruh dunia berada dalam pekerjaan yang mempunyai sedikit sebanyak pendedahan, dan wanita lebih kerap berada dalam kumpulan paling terdedah berbanding lelaki (4.7% berbanding 2.4% guna tenaga).^[1]
• Unjuran WEF. Future of Jobs Report 2025 daripada Forum Ekonomi Dunia (WEF) meninjau lebih 1,000 majikan mengenai tahun 2030.^[2] Majikan di Malaysia menjangkakan 41% kemahiran teras pekerja akan berubah dalam tempoh tersebut, hampir menyamai 39% di peringkat global.^[2] Ini merupakan jangkaan, bukan ukuran muktamad.
• Anthropic Economic Index. Anthropic, yang membangunkan pembantu AI Claude, mengkaji perbualan Claude yang telah dianonimkan. Pada 2025, ia mendapati penggunaan AI adalah sangat rendah dalam pekerjaan yang memerlukan banyak ketangkasan manual.^[4]
• O*NET. Pangkalan data pekerjaan AS ini menyenaraikan tugas dalam setiap pekerjaan, titik permulaan yang berguna untuk senarai tugas anda sendiri.^[5]

Contoh tugas dan cara AI mengubahnya

"Tidak terdedah" tidak bermaksud "selamat"

Kumpulan terendah ILO bermaksud sebahagian besar tugas hari ini mendapat skor rendah, bukan bermakna tiada apa-apa yang akan berubah. Pendedahan tinggi juga tidak bermakna sesuatu pekerjaan akan lenyap: itu bergantung pada cara majikan mengguna pakai alat tersebut dan sama ada pekerja diberi peluang mempelajarinya.^[1] Penjagaan, pengajaran dan kaunseling masih melibatkan tugas yang sedang diubah oleh AI, seperti kerja kertas dan penyediaan bahan. Elakkan daripada memutuskan bahawa sesuatu kerjaya itu "selamat" atau "terancam" hanya berdasarkan satu jadual.

Persetujuan, privasi dan siapa yang berhak bersuara

• Jangan sesekali menampal butiran orang ke dalam alat AI. Ini bermaksud nama sebenar, nombor kad pengenalan (IC), alamat, maklumat kesihatan atau nota kes. Dalam ujian tugasan First Move, setiap rekod adalah rekaan semata-mata atas sebab ini.
• Undang-undang. Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 Malaysia mengawal selia pemprosesan data peribadi dalam transaksi komersial, dan ditadbir oleh Jabatan Perlindungan Data Peribadi (JPDP).^[3] Semak peraturan terkini di laman JPDP sebelum anda mengendalikan data sebenar di tempat kerja.^[10]
• Garis panduan. Garis Panduan Tadbir Urus dan Etika AI Kebangsaan Malaysia (MOSTI, September 2024) adalah bersifat sukarela dan menetapkan tujuh prinsip, termasuk keadilan, keterangkuman, privasi dan keselamatan data, serta kebertanggungjawaban.^[7]
• Minta kebenaran dahulu. Minta persetujuan sebelum anda merakam, mengambil gambar atau memetik kata-kata seseorang, dan maklumkan kepada mereka sekiranya AI akan memproses apa yang mereka perkatakan.
• Tanya siapa yang terpinggir. Penyelesaian digital boleh meminggirkan individu yang tidak mempunyai telefon pintar, data internet atau bahasa yang digunakan oleh alat tersebut. Tanya pandangan mereka, bukan hanya mereka yang mudah dihubungi.

Penetapan kos dan pembentangan cadangan (pitching)

• Penetapan kos. Perkhidmatan berteraskan insan menelan masa kakitangan. Jika AI menjimatkan satu jam kerja kertas, tanya siapa yang mendapat faedah satu jam tersebut: lebih banyak masa bersama klien, atau pengurangan kakitangan? Anggarkan masa yang diambil oleh setiap langkah sebelum dan selepasnya.
• Pembentangan cadangan (pitching). Pembiaya dan pengurus ingin mengetahui siapa yang mendapat manfaat, siapa yang mungkin terpinggir, dan berapa kos pengoperasiannya setiap minggu.

Dalam sesi cuba kerja

Dalam sesi cuba kerja People and Society, anda akan mengajar satu pelajaran selama empat minit. Anda meminta AI merangka rancangan pengajaran, kemudian mengujinya dengan mengikut langkah-langkahnya tepat seperti yang dinyatakan, sama seperti seorang murid. Kemudian anda menyemak sama ada murid anda benar-benar faham, bukan sekadar mengangguk. Begitulah cara guru dan jurulatih menggunakan AI: sebagai draf untuk diuji ke atas manusia sebenar.

Untuk fasilitator

• Makmal ini digandingkan dengan ujian tugasan pusat perkhidmatan komuniti: janji temu yang terlepas, mesej pelbagai bahasa dan pengunjung dengan tahap akses digital yang berbeza. Minta peserta menyemak satu terjemahan AI dan satu nombor AI berbanding maklumat yang dibekalkan, serta menyatakan siapa yang mungkin dipinggirkan oleh penyelesaian digital.
• Gunakan jadual ini sebagai senarai permulaan untuk Job X-ray dan minta pengamal industri membetulkannya terlebih dahulu. Peserta menyokong satu label dengan sumber dan mencabar satu andaian mereka sendiri.
• Econ Scenario Explorer Anthropic (September 2026) ialah model AS yang dipermudahkan bagi tahun 2030 yang berubah mengikut andaian anda.^[11] Gunakannya untuk menunjukkan bahawa andaian itu penting, bukan sebagai ramalan rasmi Malaysia.

Maksudnya untuk anda

• Teras kemanusiaan dalam pekerjaan ini adalah yang paling kurang terdedah. Kepercayaan, keprihatinan, pertimbangan dan mengenali seseorang individu secara khusus sukar diambil alih oleh AI, menurut penilaian ILO.
• Kerja kertas dan draf awal di sekelilingnya sedang berubah. Jangkakan untuk menggunakan AI bagi nota, bahan dan terjemahan, dan jadilah orang yang menyemak ketepatannya.
• Perkhidmatan barisan hadapan yang rutin adalah yang paling terdedah. Khidmat pelanggan dan draf terjemahan berubah paling pantas, jadi bina kemahiran untuk mengendalikan kes-kes yang sukar.
• Privasi ialah sebahagian daripada tugas. Mengendalikan data orang ramai secara cermat ialah kemahiran yang dijangkakan oleh majikan dalam makmal ini sejak hari pertama lagi.

Langkah anda seterusnya

1. Pilih satu tugas daripada jadual yang anda rasa sesuai dengan diri anda. Pada Hari 2, tanya pengamal industri bahagian mana yang sudah dibantu oleh AI, dan bahagian mana yang tidak akan sesekali mereka serahkan kepada AI.
2. Baca bagaimana AI mungkin mengubah bidang kerjaya anda: impak sosial, kesihatan dan sains, perniagaan dan perusahaan atau peluang global.